Að kíkja í pakkann eða opna pakkann

      

                                                          

Í umræðu um aðild að ESB hefur oft heyrst að ekki sé í boði að ,,kíkja í pakkann“.  Og ef við höldum áfram með umsóknarferlið, þá endi það bara á einn veg, með einhvers konar innlimun í ESB. Helst má skilja á ýmsum stjórnmálamönnum að hafa þurfi vit fyrir einföldum kjósendum í þessu máli vegna þess að óprúttnir ESB-sinnar hafi talið þeim trú um að hægt væri að ,,kíkja í pakkann“ og afþakka það sem í honum er ef okkur líst ekki á innihaldið.  En svona sé þetta alls  ekki í reynd - ef við höldum áfram með umsóknarferlið munu ráðin verða tekin af okkur og við nánast lendum inni í ESB, hvort sem við viljum eða viljum ekki og að afleiðingar verði slæmar fyrir land og þjóð.

Á þennan veg hefur málflutningur  ýmissa stjórnmálamanna verið.  Í honum felst lítilsvirðing við kjósendur vegna þess að þeir eru taldir ófærir um að mynda sér sjálfstæða skoðun á málinu. Þeirri staðreynd er einnig haldið frá kjósendum að á endanum fer fram kosning. 

Hvert er hlutverk stjórnmálamanna?

Margir stjórnmálamenn telja það hlutverk sitt að hafa vit fyrir kjósendum. Það hefur komið glöggt fram í þessu máli. Þetta mál hefur einnig leitt í ljós  að sumir stjórnmálamenn virðast ekki fóta sig vel í nútímanum. Þeir virðast ekki átta sig á að ekki gengur lengur að segja fólki hvaða skoðanir það á að hafa. Það var kannski hægt áður fyrr þegar línur voru skýrari milli hægri-, vinstri-  og miðjuflokka. Flokkarnir ,,áttu“ sín dagblöð,  höfðu meira vald á upplýsingastreymi og áróður þeirra hafði meira vægi en núna, og samskipti við umheiminn voru með allt öðrum hætti en nú er. 

Núna hefur fólk aðgang að nánast öllu efni og fjölmiðlum heimsins í gegnum Internetið. Menn  geta lesið og horft á fréttir og fengið upplýsingar erlendis frá, hver sem er getur tjáð sig  og skipst á skoðunum við fólk nánast hvar sem er heiminum í gegnum þá fjölmörgu samskiptamiðla sem til eru.

Kjósendur eru fullfærir um að afla sér upplýsinga, meta þær og taka afstöðu til þeirra, ekki bara í framboðsræðum þegar stjórnmálamenn eru að hasla sér völl fyrir kosningar, heldur líka í raunveruleikanum.

Umsókn um ESB er ekki einfalt mál -  væntanlega telur enginn  að svo sé. Hún er flókin, tímafrek, krefst mikils mannafla og er dýr. Fullunnin umsókn sem er lögð fyrir kjósendur, verður heldur ekki afgreiddd á svo léttvægan hátt að við bara ,,kíkjum í pakkann“. Kjósendur þurfa að  opna pakkann,  taka allt  sem þar er og grandskoða.

Þegar þetta er skrifað er ég hlynnt aðild að ESB vegna þess að ég tel að hún muni skila ókomnum kynslóðum auknum tækifærum á nánast öllum sviðum. En þótt ég sé hlynnt aðild að ESB núna, þá er ekki þar með sagt að ég samþykki allt sem í pakkanum kann að verða ef og þegar af kosningu verður. Kannski hugnast mér bara lítið af því sem í pakkanum er og ég segi nei. Kannski verð ég mjög ánægð með flest sem í pakkanum er og ég segi já. Hver sem niðurstaðan verður, vil ég að innihaldið í þessum pakka verði lagt í dóm kjósenda en ekki afgreitt með þeim hætti sem reynt hefur verið. Ég kann ekki vel við að stjórnmálamenn segi mér fyrirfram hvaða skoðun ég á að hafa.

Óvissuferð

Hvers vegna að leggja í svona mikla óvissuferð sem umsóknarferlið um ESB er? Við vitum ekki alveg hvað við fáum og við vitum ekki alveg hverju við þurfum að kosta til. Mest hefur verið talað um hvað við missum og það telja stjórnmálamenn sig vita fyrirfram. Minna hefur verið talað um ávinning. Ég tel að  við vitum ekki alveg hvað við missum og ekki heldur hvað við fáum. 

 Ávinningur af því að fara í gegnum umsóknarferlið er til dæmis lærdómur. Við mundum  læra  margt gagnlegt, óháð því hver niðurstaðan yrði. Við fengjum nýja sýn á margt, til að mynda í sambandi við aga, festu og skipulag. Það verður seint sagt um okkur sem þjóð að við búum yfir góðum aga og að við höfum góða tilfinningu fyrir skipulagi.  Skortur á góðum aðferðum, aga, festu, skipulagi og framsýni er kannski stærri brotalöm í íslensku þjóðfélagi en við gerum okkur almennt  grein fyrir og er oft dragbítur á framfarir. 

Störf framtíðarinnar

Hönnun og tækni munu eiga ríkan þátt í flestum ef ekki öllum störfum framtíðarinnar. Til verða störf sem okkur skortir hugarflug til að láta okkur núna detta í hug. Til þess að geta nýtt tækifæri sem hönnun og tækni skapa þarf góða menntun sem gerir sköpun á einhverju nýju mögulega. Nýleg dæmi um slíkt er nýting fiskafurða í lyf og snyrtivörur svo ekki sé talað um það sem tölvutæknin býður upp á. En gleymum ekki að án góðrar undirstöðumenntunar verður ekki sköpun, frekar fúsk og þá fer margt forgörðum.

Ferðaþjónusta og stjórnsýsla

 Dæmi um góða hugmynd er átak í ferðaþjónustu sem hefur skilað mörgum ferðamanninum til landsins og  miklum tekjum.  Jafnframt hefur komið í ljós að regluverk og stjórnkerfi ferðaþjónustunnar er óþarflega flókið og betri aðstöðu vantar á flestum stöðum. Þessi mikli fjöldi ferðamanna skapar vandamál vegna þess að ekki eru úrræði til að stýra þeim fjölda sem kemst að á hverjum stað í einu og ekki er heldur nægilega góð aðstaða fyrir hendi til að veita þeim þjónustu.  

Ein leið til að standa undir kostnaði við að byggja upp þjónustu við ferðamenn er að innheimta gjald af þeim. Vandinn er að ekki hefur fundist lausn á því hvernig á að verðleggja og jafnvel er ekki alveg ljóst hver á sumar náttúruperlurnar. Þrennt kemur vel í ljós í sambandi við ferðaþjónustuna:  Smákóngaveldið íslenska, sundurlyndið og úrræðaleysið.  Ef ekki fæst svar frá bærum aðilum um gjaldtöku er varla um annað að ræða en að einstaklingar  taki málin í eigin hendur. 

Hvað verður? 

Enn er talað um að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um það hvort menn vilji ganga í ESB eða ekki. Þetta orðalag er að mínu mati villandi. Ég treysti mér ekki til þess að svara með jái eða neii á þessari stundu spurningunni um hvort ég vilji ganga í Evrópusambandið. 

Hvers vegna treysti ég mér ekki til þess að svara spurningunni? Vegna þess að ég veit ekki hvað er í pakkanum.  Aðrir landsmenn vita það ekki heldur. Stjórnmálamennirnir vita það ekki heldur. Það er nefnilega eftir að setja innihald í pakkann. 

Ljóst er að þetta mál allt hefur lent í öngstræti. Ljóst er að ákveðinn hópur Íslendinga vill halda áfram með ESB málið og þann hóp er varla hægt að hunsa.